Kolon Polipleri Nedir? Her Polip Kanser Midir? Polip Tespit Edilirse Nasıl Takip Edilmelidir?

Kolon Polipleri Nedir?

Kolon polipleri, kalın bağırsağın (kolon) iç yüzeyini örten mukozadan gelişen ve bağırsak içine doğru büyüyen doku çıkıntılarıdır. Çoğu polip başlangıçta iyi huyludur ve herhangi bir belirtiye neden olmaz. Ancak bazı polip türleri zaman içerisinde kansere dönüşme potansiyeline sahip olduğu için erken teşhis ve uygun takip büyük önem taşır.

Kolorektal kanserlerin önemli bir kısmı, yıllar içerisinde büyüyen ve değişime uğrayan poliplerden gelişmektedir. Bu nedenle poliplerin erken dönemde tespit edilmesi ve çıkarılması, kolon kanserinin önlenmesinde en etkili yöntemlerden biridir.

Her Polip Kanser Midir?

Hayır. Tespit edilen her polip kanser değildir!

Kolon poliplerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak bazı polipler zamanla kansere dönüşebilir. Kanser gelişme riski polibin türüne, büyüklüğüne, sayısına ve mikroskobik özelliklerine göre değişir.

Genel olarak kolon polipleri şu gruplara ayrılır:

1. Hiperplastik Polipler

En sık görülen polip tiplerinden biridir.

• Genellikle küçük boyutludur.

• Kansere dönüşme riskleri oldukça düşüktür.

• Özellikle rektum ve sigmoid kolonda görülür.

Çoğu hastada yalnızca rutin takip yeterlidir.

2. Adenomatöz Polipler (Adenomlar)

Kolon kanserlerinin büyük kısmı adenomatöz poliplerden gelişir.

Bu nedenle adenomlar "kanser öncüsü lezyonlar" olarak kabul edilir.

Alt tipleri:

• Tübüler adenom

• Tubulovillöz adenom

• Villöz adenom

Villöz yapı arttıkça kansere dönüşme riski yükselir.

3. Serrated (Testere Dişi) Polipler

Son yıllarda önem kazanan polip grubudur.

Özellikle:

• Büyük boyutlu olanlar

• Sağ kolonda bulunanlar

kanser gelişimi açısından risk taşıyabilir.

Bir Polibin Kansere Dönüşme Riskini Neler Belirler?

Polibin Boyutu

Polip büyüdükçe kanserleşme riski artar.

• 5 mm altındaki poliplerde risk oldukça düşüktür.

• 10 mm üzerindeki poliplerde risk belirgin olarak artar.

• 20 mm üzerindeki poliplerde ileri derecede hücresel değişiklikler daha sık görülür.

Polibin Sayısı

Birden fazla polip bulunması durumunda gelecekte yeni polip gelişme riski de artmaktadır.

Patoloji Sonucu

Kolonoskopi sırasında çıkarılan her polip mutlaka patolojik incelemeye gönderilmelidir.

Patoloji sonucunda:

• Düşük dereceli displazi

• Yüksek dereceli displazi

• Kanserleşme

gibi önemli bilgiler elde edilir.

Kolon Polipleri Belirti Verir Mi?

Çoğu polip hiçbir belirti vermez.

Bu nedenle birçok hasta polip taşıdığını bilmeden yıllarca yaşayabilir.

Belirti veren durumlarda şu şikayetler görülebilir:

• Makattan kanama

• Dışkıda kan görülmesi

• Kansızlık (demir eksikliği anemisi)

• Dışkılama alışkanlıklarında değişiklik

• Uzun süren kabızlık

• Uzun süren ishal

• Karın ağrısı

• Açıklanamayan kilo kaybı

Bu belirtiler görüldüğünde mutlaka değerlendirme yapılmalıdır.

Kolon Polipleri Nasıl Tespit Edilir?

Poliplerin tespitinde altın standart yöntem kolonoskopidir.

Kolonoskopi sayesinde:

• Tüm kalın bağırsak ayrıntılı olarak incelenir.

• Milimetrik polipler bile görülebilir.

• Aynı seansta polip çıkarılabilir.

• Kanser gelişmeden önleyici tedavi yapılabilir.

Bu özellikleri nedeniyle kolonoskopi yalnızca tanısal değil aynı zamanda tedavi edici bir işlemdir.

Polip Tespit Edildiğinde Ne Yapılır?

Kolonoskopi sırasında görülen poliplerin büyük bölümü aynı seansta çıkarılır.

Bu işleme "polipektomi" adı verilir.

Polip çıkarıldıktan sonra:

1. Patolojik incelemeye gönderilir.

2. Polibin tipi belirlenir.

3. Kanser riski değerlendirilir.

4. Takip programı oluşturulur.

Polip Sonrası Takip Nasıl Yapılır?

Takip süresi polibin özelliklerine göre değişmektedir.

Düşük Riskli Polipler

• 1-2 adet

• 10 mm'den küçük adenom

tespit edilen hastalarda genellikle 3-5 yıl sonra kontrol kolonoskopisi önerilmektedir.

Orta Riskli Polipler

• 3-4 adet adenom

• 10 mm ve üzeri polip

• Villöz özellik içeren polipler

bulunan hastalarda genellikle 3 yıl sonra kontrol kolonoskopisi önerilmektedir.

Yüksek Riskli Polipler

• Çok sayıda polip

• Büyük polipler

• Yüksek dereceli displazi

saptanan hastalarda daha sık takip gerekebilir.

Bazı hastalarda ilk kontrol 1 yıl sonra planlanabilir.

Takip programı mutlaka hastanın patoloji sonucu ve kişisel risk faktörleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Kolon Polibi Olan Hastalar Nelere Dikkat Etmelidir?

Polip gelişimini ve kolon kanseri riskini azaltmak için:

• Düzenli kolonoskopi yaptırın.

• Sigaradan uzak durun.

• Alkol tüketimini sınırlandırın.

• Sebze ve liften zengin beslenin.

• İşlenmiş et tüketimini azaltın.

• İdeal kilonuzu koruyun.

• Düzenli egzersiz yapın.

• Aile öykünüz varsa doktorunuza bilgi verin.

Sonuç

Kolon polipleri sık görülen ve çoğu zaman belirti vermeyen oluşumlardır. Her polip kanser değildir; ancak bazı polipler zaman içerisinde kansere dönüşebilir. Bu nedenle kolonoskopi ile erken tanı ve poliplerin çıkarılması kolon kanserinin önlenmesinde son derece önemlidir.

Kolonoskopi sırasında tespit edilen poliplerin çıkarılması ve uygun aralıklarla takip edilmesi sayesinde kolon kanserlerinin önemli bir bölümü daha ortaya çıkmadan engellenebilmektedir.

Kolon polipleri ve kolonoskopi hakkında detaylı bilgi almak veya değerlendirme randevusu oluşturmak için Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. H. Onur Aydın ile iletişime geçebilirsiniz.